فعالیت پزشکی علاوه بر دانش تخصصی، با مجموعهای از تعهدات و مسئولیتهای حقوقی همراه است. پزشکان، صاحبان مطب، کلینیکها و مراکز درمانی ممکن است در طول فعالیت خود با موضوعاتی مانند شکایت بیمار، مطالبه خسارت، مسئولیت حرفهای، قرارداد با کارکنان، اجاره ملک، شراکت و اختلافات مالی مواجه شوند.
به همین دلیل آشنایی پزشکان با مهمترین نکات حقوقی میتواند از بسیاری از اختلافات آینده جلوگیری کند.
مهمترین مشکلات حقوقی پزشکان و کلینیکها چیست؟
از مهمترین موضوعات حقوقی این حوزه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- شکایت بیمار
- ادعای قصور پزشکی
- مطالبه خسارت
- اختلاف درباره قرارداد
- قرارداد با پرسنل
- اختلاف با شریک
- اجاره مطب یا کلینیک
- اختلاف مالی
- چک و سفته
- مسئولیت کارکنان
- انتشار تصاویر بیماران
- تبلیغات پزشکی
- اختلاف با تأمینکنندگان
مسئولیت پزشک در برابر بیمار
مسئولیت پزشک باید بر اساس شرایط هر پرونده و مقررات مربوط بررسی شود.
صرف اینکه نتیجه درمان مطابق انتظار بیمار نبوده، لزوماً به معنی تحقق قصور یا مسئولیت پزشک نیست.
در هر پرونده باید عواملی مانند نوع اقدام پزشکی، استانداردهای حرفهای، شرایط بیمار و رفتار پزشک بررسی شود.
اگر بیمار از پزشک شکایت کند
در صورت طرح شکایت، پزشک باید تمام اسناد و مدارک مربوط به بیمار را حفظ کند.
از جمله:
- پرونده پزشکی
- رضایتنامههای مربوط
- نتایج آزمایشها
- تصاویر و گزارشهای پزشکی
- دستورات و توصیههای ثبتشده
- فاکتورها
- سوابق مراجعه
این مدارک میتوانند در روشن شدن موضوع اهمیت داشته باشند.
رضایتنامه بیمار
در اقدامات پزشکی، دریافت رضایت مناسب از بیمار اهمیت دارد.
رضایتنامه باید متناسب با اقدام پزشکی باشد و اطلاعات لازم درباره اقدام و شرایط آن در چارچوب مقررات مربوط به بیمار ارائه شود.
البته رضایت بیمار به خودی خود مجوز انجام رفتار خلاف مقررات یا رفع هر نوع مسئولیت احتمالی نیست.
اگر نتیجه درمان مطلوب نباشد
نتیجه نامطلوب درمان لزوماً مساوی با قصور پزشکی نیست.
باید مشخص شود آیا پزشک وظایف حرفهای خود را مطابق استانداردهای مربوط انجام داده یا خیر.
مطالبه خسارت از پزشک
در صورت ادعای ورود خسارت، بیمار ممکن است حسب شرایط قانونی اقدام کند.
برای تعیین مسئولیت، رابطه میان رفتار پزشک و خسارت ادعایی اهمیت زیادی دارد.
بیمه مسئولیت پزشکان
بیمه مسئولیت حرفهای میتواند یکی از ابزارهای مدیریت ریسک برای پزشکان باشد.
پزشک باید شرایط بیمهنامه، حدود پوشش و استثنائات آن را با دقت بررسی کند.
قرارداد پزشک با کلینیک
پزشکانی که در کلینیک یا مرکز درمانی فعالیت میکنند بهتر است شرایط همکاری خود را به شکل مکتوب مشخص کنند.
قرارداد میتواند شامل موارد زیر باشد:
- مدت همکاری
- ساعات حضور
- نحوه پرداخت
- درصد یا حقالزحمه
- مسئولیتهای طرفین
- تجهیزات
- پرونده بیماران
- محرمانگی
- شرایط خاتمه همکاری
- حل اختلاف
قرارداد پزشک با دستیار یا پرسنل
رابطه کاری پزشک با منشی، دستیار و سایر کارکنان نیز بهتر است به صورت شفاف مستند شود.
حقوق، وظایف، ساعات کار و شرایط پایان همکاری باید مشخص باشد.
اگر کارمند مطب اطلاعات بیماران را منتشر کند
اطلاعات بیماران باید با دقت و مطابق الزامات قانونی مربوط نگهداری شود.
دسترسی کارکنان به اطلاعات باید متناسب با وظایف آنها باشد و انتشار غیرمجاز اطلاعات میتواند موجب مسئولیت شود.
انتشار عکس بیمار در اینستاگرام
بسیاری از پزشکان برای معرفی خدمات خود تصاویر قبل و بعد منتشر میکنند.
پیش از انتشار تصویر قابل شناسایی بیمار، بهتر است رضایت مناسب و مشخص برای انتشار تبلیغاتی دریافت شود.
تبلیغات پزشکی
تبلیغات حوزه پزشکی باید مطابق مقررات حرفهای و قانونی مربوط انجام شود.
پزشک نباید صرفاً برای جذب بیمار، وعدههایی ارائه کند که با واقعیت یا ضوابط حرفهای سازگار نیست.
قرارداد اجاره مطب یا کلینیک
ملک مطب یا کلینیک معمولاً بخش مهمی از هزینههای کسبوکار را تشکیل میدهد.
قرارداد اجاره باید درباره موارد زیر شفاف باشد:
- مدت اجاره
- مبلغ ودیعه
- اجارهبها
- تعمیرات
- هزینههای جاری
- شرایط تمدید
- حق انتقال
- شرایط فسخ
- تخلیه
اگر مالک درخواست تخلیه کند
حقوق پزشک یا صاحب کلینیک به مفاد قرارداد و مقررات مربوط بستگی دارد.
بهتر است قرارداد پیش از امضا از نظر حقوقی بررسی شود.
شراکت در کلینیک
راهاندازی کلینیک با چند شریک نیازمند قرارداد دقیق است.
در قرارداد شراکت باید مشخص شود:
- سرمایه هر شریک
- سهم هر شریک
- نحوه تقسیم درآمد
- هزینهها
- مدیریت
- مسئولیتها
- مالکیت تجهیزات
- نحوه خروج شریک
- انتقال سهم
- انحلال
اختلاف شرکا در کلینیک
اختلاف درباره درآمد، هزینهها، مدیریت یا تجهیزات میتواند فعالیت کلینیک را مختل کند.
تنظیم قرارداد دقیق از ابتدا، بهترین راه برای کاهش این ریسک است.
خرید تجهیزات پزشکی
تجهیزات پزشکی ممکن است ارزش مالی زیادی داشته باشند.
قرارداد خرید بهتر است شامل مشخصات فنی، قیمت، نحوه پرداخت، گارانتی، خدمات پس از فروش و شرایط تحویل باشد.
اگر دستگاه پزشکی خراب شود
ابتدا باید قرارداد خرید و شرایط ضمانت بررسی شود.
اگر فروشنده یا تأمینکننده تعهدی درباره تعمیر یا تعویض داشته باشد، اسناد قرارداد و فاکتور اهمیت پیدا میکنند.
قرارداد با تأمینکنندگان
کلینیکها ممکن است با شرکتهای مختلف برای تأمین تجهیزات و خدمات همکاری کنند.
بهتر است تعهدات، قیمت، زمان تحویل، ضمانت و شرایط فسخ در قرارداد مشخص شود.
چک و سفته در مطب و کلینیک
استفاده از چک و سفته در روابط مالی پزشک، کلینیک و کارکنان باید با دقت انجام شود.
برای هر سند مالی بهتر است علت صدور و رابطه آن با قرارداد مشخص باشد.
اگر پزشک با شریک خود اختلاف پیدا کند
ابتدا باید قرارداد شراکت و اسناد مالی بررسی شود.
سپس باید مشخص شود اختلاف مربوط به مالکیت، سود، هزینهها، مدیریت یا خروج از شراکت است.
مسئولیت کارکنان کلینیک
اگر یکی از کارکنان مرتکب اشتباه شود، مسئولیت احتمالی پزشک یا صاحب کلینیک به شرایط پرونده و رابطه میان شخص و مرکز درمانی بستگی دارد.
نمیتوان در تمام موارد یک حکم یکسان صادر کرد.
چگونه پزشک از اختلاف حقوقی جلوگیری کند؟
پزشکان و صاحبان کلینیک بهتر است:
- قراردادهای همکاری را مکتوب کنند.
- رضایتهای لازم را مطابق مقررات دریافت کنند.
- پروندههای بیماران را منظم نگهداری کنند.
- اطلاعات بیماران را محرمانه نگه دارند.
- قرارداد اجاره را دقیق بررسی کنند.
- قرارداد شراکت تنظیم کنند.
- خرید تجهیزات را مستند کنند.
- شرایط مالی را شفاف کنند.
- قرارداد کارکنان را تنظیم کنند.
- بیمه مسئولیت حرفهای را با دقت بررسی کنند.
چه زمانی پزشک به وکیل نیاز دارد؟
مشاوره حقوقی بهخصوص در موارد زیر اهمیت دارد:
- شکایت بیمار
- ادعای قصور پزشکی
- مطالبه خسارت
- قرارداد با کلینیک
- قرارداد کارکنان
- شراکت
- اجاره مطب
- خرید تجهیزات
- اختلاف مالی
- چک و سفته
- مسائل مربوط به تبلیغات
- انتشار تصاویر بیماران
اگر بیمار تهدید به شکایت کند چه کنیم؟
پزشک نباید صرفاً به دلیل تهدید بیمار، بدون بررسی اسناد مسئولیت خود را بپذیرد.
بهتر است تمام مدارک حفظ شود و در صورت جدی شدن موضوع، پرونده توسط وکیل بررسی شود.
جمعبندی
پزشکان و صاحبان کلینیکها در کنار مسئولیت حرفهای، با روابط قراردادی و مالی متعددی نیز مواجه هستند.
تنظیم قراردادهای دقیق، ثبت سوابق، حفظ محرمانگی اطلاعات بیماران، مستندسازی رضایتها و مدیریت صحیح روابط کاری میتواند از بسیاری از اختلافات جلوگیری کند.
در صورت طرح شکایت یا ادعای خسارت، بهتر است پیش از هرگونه اظهارنظر حقوقی مهم، مدارک پرونده بررسی شود.
سوالات متداول
آیا نتیجه بد درمان به معنی قصور پزشک است؟
خیر. نتیجه نامطلوب درمان به تنهایی برای اثبات قصور کافی نیست و شرایط پرونده باید بررسی شود.
آیا پزشک باید رضایتنامه بیمار داشته باشد؟
در اقدامات پزشکی، رعایت الزامات مربوط به رضایت و آگاهی بیمار اهمیت دارد.
آیا پزشک در برابر اشتباه کارمند مسئول است؟
مسئولیت به نوع رابطه، وظیفه فرد و شرایط وقوع حادثه بستگی دارد.
آیا قرارداد پزشک با کلینیک ضروری است؟
تنظیم قرارداد مکتوب برای تعیین دقیق حقوق و تعهدات طرفین بسیار مهم است.
آیا انتشار عکس بیمار در اینستاگرام مجاز است؟
برای انتشار تصاویر قابل شناسایی، رعایت حقوق بیمار و دریافت رضایت مناسب اهمیت دارد.
اگر بیمار از پزشک شکایت کند چه مدارکی مهم است؟
پرونده پزشکی، رضایتنامهها، گزارشها، نتایج آزمایش و سایر اسناد مرتبط میتوانند اهمیت داشته باشند.
آیا قرارداد شراکت کلینیک باید توسط وکیل تنظیم شود؟
به دلیل ارزش سرمایه و پیچیدگی روابط شرکا، بررسی و تنظیم حقوقی قرارداد میتواند از اختلافات آینده جلوگیری کند.
