نویسنده: وکیل مینا نیسی – وکیل دادگستری
در ماههای اخیر، خبرهای زیادی درباره «قانون جدید مهریه» و کاهش مهریه به ۱۴ سکه منتشر شده است. انتشار این اخبار باعث شده بسیاری از زوجها و خانوادهها تصور کنند که از این پس مهریه فقط ۱۴ سکه خواهد بود یا زن دیگر امکان مطالبه مهریه بیشتر از ۱۴ سکه را ندارد.
اما این برداشت دقیق نیست.
موضوع اصلی اصلاحات مطرحشده، بیشتر به ضمانت اجرای عدم پرداخت مهریه و امکان حبس یا استفاده از نظارت الکترونیکی مربوط میشود و نه تعیین سقف برای میزان مهریهای که زوجین میتوانند در زمان ازدواج تعیین کنند. سخنگوی هیئترئیسه مجلس نیز صراحتاً توضیح داده که مجلس سقف شرعی یا قراردادی مهریه را تعیین نکرده است.
آیا مهریه فقط ۱۴ سکه شده است؟
خیر.
۱۴ سکه به معنای سقف تعیین مهریه نیست.
زوجین همچنان میتوانند درباره میزان مهریه توافق کنند و ممکن است مهریه در سند ازدواج بیشتر از ۱۴ سکه تعیین شود.
آنچه در مصوبه مجلس مورد توجه قرار گرفته، ضمانت اجرای کیفری و نحوه برخورد با بدهکار مهریه است.
بنابراین اگر مهریه شخصی ۱۰۰، ۲۰۰ یا ۵۰۰ سکه باشد، نمیتوان صرفاً به دلیل تصویب این طرح گفت که زن فقط مالک ۱۴ سکه است.
قانون قبلی مهریه چه میگفت؟
بر اساس مقررات موجود، ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مقرر کرده بود که اگر مهریه تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات اجرای محکومیتهای مالی است و درباره مازاد، توانایی مالی زوج ملاک پرداخت قرار میگیرد.
به همین دلیل، عدد ۱۱۰ سکه در سالهای گذشته در پروندههای مهریه اهمیت زیادی پیدا کرده بود.
اکنون بحث اصلی اصلاحات جدید، کاهش این میزان از ۱۱۰ به ۱۴ سکه است.
مهمترین تغییر پیشنهادی چیست؟
بر اساس مصوبه مجلس در آذر ۱۴۰۴، در صورتی که مهریه تا ۱۴ سکه باشد، وصول آن در چارچوب مقررات مربوط به محکومیتهای مالی قرار میگیرد و برای مازاد، ملائت و توانایی مالی زوج اهمیت پیدا میکند.
همچنین در مصوبه، درباره جایگزینی حبس با نظارت سامانههای الکترونیکی نیز احکامی پیشبینی شده است.
بنابراین خبر «مهریه بیشتر از ۱۴ سکه دیگر قابل مطالبه نیست» برداشت نادرستی از مصوبه است.
آیا زن میتواند مهریه بیشتر از ۱۴ سکه را مطالبه کند؟
اصل مطالبه مهریه بیشتر از ۱۴ سکه منتفی نشده است.
بحث اصلی درباره ضمانت اجرای وصول آن است.
به عبارت ساده، باید میان این دو موضوع تفاوت قائل شد:
حق مالی زن نسبت به مهریه
و
ابزار قانونی برای اجبار بدهکار به پرداخت
این دو موضوع یکسان نیستند.
در مصوبه مجلس نیز تأکید شده که بیش از ۱۴ سکه، در صورت وجود توان مالی زوج، همچنان قابل پیگیری است.
اگر مرد توانایی مالی داشته باشد چه میشود؟
این قسمت برای زنان بسیار مهم است.
اگر زوج دارای اموال و داراییهایی باشد که بتوان از محل آنها مهریه را وصول کرد، بحث شناسایی و توقیف اموال اهمیت زیادی پیدا میکند.
ممکن است داراییهایی مانند:
- ملک؛
- خودرو؛
- حساب بانکی؛
- سهام؛
- مطالبات از اشخاص؛
- یا سایر اموال قابل توقیف
در پرونده وجود داشته باشد.
بنابراین در پروندههای مهریه، صرف تمرکز بر موضوع «حبس» همیشه بهترین راهکار نیست.
شناسایی دارایی زوج میتواند اهمیت بسیار بیشتری داشته باشد.
آیا مرد بابت مهریه زندانی میشود؟
یکی از مهمترین تغییرات مطرحشده در مصوبه جدید، کاهش دامنه ضمانت اجرای حبس و حرکت به سمت نظارت الکترونیکی است.
اما این موضوع را نباید به شکل ساده «دیگر هیچ مردی بابت مهریه زندانی نمیشود» تفسیر کرد.
در مصوبه همچنین شرایطی برای مواردی که محکومعلیه از پرداخت امتناع کرده یا اقدام به کتمان اموال میکند، مورد توجه قرار گرفته است.
بنابراین وضعیت هر پرونده باید بر اساس مقررات لازمالاجرا در زمان اقدام و شرایط مالی زوج بررسی شود.
اگر مرد اموالش را مخفی کند چه میشود؟
این موضوع یکی از مهمترین مسائل در پروندههای مهریه است.
اگر شخص برای جلوگیری از اجرای حکم، اموال خود را مخفی یا منتقل کند، موضوع میتواند آثار حقوقی و در شرایطی کیفری داشته باشد.
به همین دلیل، در پروندههای مهریه باید فقط به درآمد رسمی فرد توجه نکرد و وضعیت واقعی داراییها و نقلوانتقالات مالی را نیز بررسی کرد.
آیا زن میتواند خانه شوهر را بابت مهریه توقیف کند؟
پاسخ به این سؤال کاملاً به شرایط ملک و وضعیت مالی زوج بستگی دارد.
یکی از مسائل مهم در اجرای محکومیتهای مالی، موضوع مستثنیات دین است.
بنابراین نمیتوان گفت هر خانهای که به نام شوهر باشد، حتماً قابل توقیف است.
باید بررسی شود ملک چه وضعیتی دارد و آیا در شرایط قانونی، جزء مستثنیات دین محسوب میشود یا خیر.
آیا قانون جدید شامل مهریههای قبلی هم میشود؟
این یکی از مهمترین سؤالاتی است که زنان دارای عقدهای سابق مطرح میکنند.
پاسخ قطعی به این مسئله وابسته به متن نهایی قانون و مقررات انتقالی آن و زمان لازمالاجرا شدن است.
در حال حاضر نباید صرفاً بر اساس خبرهای شبکههای اجتماعی نتیجه گرفت که تمام مهریههای ازدواجهای گذشته بهصورت قطعی مشمول یک قاعده جدید شدهاند.
برای پروندههای جاری، تاریخ عقد، زمان صدور حکم، وضعیت اجرای حکم و مقررات لازمالاجرا باید بررسی شود.
آیا زن هنوز میتواند برای مهریه اقدام کند؟
بله؛ اصل امکان مطالبه مهریه از بین نرفته است.
اما مسیر اجرا و ضمانت اجرای آن ممکن است با توجه به مقررات جدید تغییر کند.
زن میتواند با توجه به شرایط پرونده، موضوعاتی مانند:
- مطالبه مهریه؛
- شناسایی و توقیف اموال؛
- اجرای سند رسمی ازدواج؛
- مطالبه از طریق مراجع قضایی؛
- بررسی توانایی مالی زوج؛
- و سایر اقدامات قانونی
را بررسی کند.
بهترین اقدام برای زن چیست؟
در پروندههای مهریه، بهتر است قبل از اقدام صرفاً روی تعداد سکه تمرکز نشود.
گاهی زن مهریه بالایی دارد اما شوهر هیچ مال قابل شناسایی ندارد.
در مقابل، ممکن است مهریه زن نسبتاً پایین باشد ولی زوج دارای املاک، حسابها یا داراییهای قابل توجه باشد.
بنابراین یک استراتژی مؤثر میتواند شامل:
بررسی اسناد ازدواج → بررسی وضعیت مالی زوج → شناسایی اموال → انتخاب مسیر اجرا → پیگیری وصول
باشد.
اگر شوهر ادعای اعسار کند چه میشود؟
اعسار به معنای ناتوانی مالی از پرداخت محکومبه است.
اگر زوج ادعا کند توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد، دادگاه شرایط مالی او را بررسی میکند.
در صورت احراز شرایط، ممکن است موضوع تقسیط محکومبه مطرح شود.
اما ادعای اعسار صرفاً با بیان «پول ندارم» پذیرفته نمیشود و باید شرایط قانونی و وضعیت مالی شخص بررسی شود.
آیا مهریه عندالمطالبه همچنان وجود دارد؟
بله، اصل این نوع شرط از بین نرفته است.
البته نحوه اجرای مهریه و امکان وصول آن تابع مقررات مربوط به اجرای محکومیتهای مالی و سایر قوانین است.
بنابراین باید میان:
عندالمطالبه بودن مهریه
و
توانایی عملی زوج برای پرداخت
تفاوت قائل شد.
اگر مرد قبل از مطالبه مهریه اموالش را منتقل کند چه؟
انتقال اموال با هدف فرار از پرداخت دین، در صورت وجود شرایط قانونی، میتواند موضوع مهمی در پرونده باشد.
بنابراین اگر زن احتمال میدهد زوج در حال انتقال داراییهای خود است، بهتر است قبل از انجام اقدامات بعدی، موضوع را سریعاً از نظر حقوقی بررسی کند.
وکیل مینا نیسی؛ آماده پیگیری پروندههای مهریه
وکیل مینا نیسی، وکیل دادگستری، آمادگی دارد پروندههای مربوط به مطالبه مهریه، اجرای مهریه، اعسار و تقسیط، توقیف اموال، اختلافات مالی زوجین و سایر دعاوی خانواده را پس از بررسی شرایط پرونده پیگیری و در صورت توافق، وکالت آن را بر عهده بگیرد.
موضوعات قابل بررسی:
- مطالبه مهریه؛
- اجرای مهریه؛
- توقیف اموال زوج؛
- اعسار از پرداخت مهریه؛
- تقسیط مهریه؛
- اعتراض به اعسار؛
- شناسایی دارایی زوج؛
- انتقال اموال با هدف فرار از دین؛
- اختلافات مالی زوجین؛
- و دعاوی مرتبط با طلاق و حقوق مالی زوجه.
جمعبندی؛ آیا مهریه ۱۴ سکه شده است؟
خیر؛ این عبارت دقیق نیست.
آنچه در مصوبه مجلس مطرح و تصویب شد، کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه بود، نه اینکه زن فقط حق داشتن ۱۴ سکه مهریه داشته باشد.
بنابراین مهریه میتواند بیشتر از ۱۴ سکه تعیین شود و درباره مازاد، موضوع توانایی مالی زوج و امکان وصول از داراییهای او اهمیت پیدا میکند.
از آنجا که وضعیت اجرای مصوبه و مراحل قانونی آن در زمان نگارش اهمیت تعیینکننده دارد، در پروندههای واقعی نباید صرفاً به اخبار شبکههای اجتماعی یا عنوان «قانون ۱۴ سکه» استناد کرد.
مینا نیسی – وکیل دادگستری
آمادگی بررسی و پیگیری پروندههای مهریه، مطالبه حقوق مالی زوجه، اعسار و تقسیط و توقیف اموال.
توجه حقوقی: این مقاله برای آگاهی عمومی تهیه شده است. مقررات مربوط به مهریه و اجرای محکومیتهای مالی ممکن است در اثر تصویب و لازمالاجرا شدن قوانین جدید تغییر کند؛ بنابراین در پروندههای جاری، متن قانون لازمالاجرا در تاریخ اقدام باید بررسی شود.
